Jeszcze nie zdążyłam oswoić śmierci cioci, gdy z marcowego nieba, jak grom, spadła wiadomość o utracie kolejnej bliskiej osoby, Babci Krysi.
Choć zdawaliśmy sobie sprawę, że Babcia jest w sędziwym wieku, to jej uśmiech, pogodne usposobienie, energia i żywotność zaprzeczały metryce i skutecznie usypiały naszą czujność.
Trzy miesiące temu obchodziła dziewięćdziesiąte szóste urodziny.
Zaśpiewaliśmy jej „Dwieście lat” (na kamerce). Dwieście, bo Babcia wydawała się niezniszczalna. Wojna i trudna powojenna rzeczywistość zaimpregnowały ją i uzbroiły w pancerz odporny na zgniecenia i bolączki współczesności.
O Babci można by długo opowiadać, bo i życie miała długie – wydziergane różnymi nićmi: głównie pastelowymi, skąpanymi w słońcu, ale zdarzały się też kawałki szare, bure, zmechacone, podziurawione wojenną pożogą.
Jednak przeważnie to Babcia opowiadała.
Miała dar gawędziarstwa, w każdym momencie potrafiła otworzyć furtkę do ogrodu wspomnień i naręczem czerpać z niego historie rodzinne, anegdoty, opowieści z dzieciństwa, z gimnazjum, z lat wojennych, ze studiów, a potem z praktyki dentystycznej, z życia rodzinnego, z wypraw wakacyjnych, z sanatoriów…
Nosiła te opowieści zawsze przy sobie: w kieszeniach żakietu, w fałdach spódnicy, w torebce, a gdy wyczuła dobrego słuchacza – wnet je wyjmowała i dzieliła się hojnie.
Za radą syna (mojego taty) zapisała w zeszycie wszystkie, zapamiętane przez siebie, historie. Następnie zostały one przepisane na komputerze, opatrzone zdjęciami i profesjonalnie wydrukowane, w kilku egzemplarzach, jako książka Moje życie.
Zaczyna się prostym zdaniem:„Urodziłam się w Warszawie w 1924 roku”;
kończy: „I tak minął już rok 2014, a wraz z nim w przeddzień Świąt Bożego Narodzenia 90 lat mojego życia, w którym na ogół sprzyjało mi szczęście, a 2015 rok rozpoczynam z optymizmem.”
Choć większość babcinych opowieści znam na pamięć, teraz ponownie przeczytałam całość, a czytając słyszałam w głowie głos Babci. Po raz kolejny dotarła do mnie stara prawda, że słowa przeżywają człowieka; słowa i wspomnienia.
Gdy byłam dzieckiem Babcia zawsze znajdowała dla mnie czas, mimo że mieszkałyśmy na przeciwnych krańcach Polski. W ciągu roku szkolnego wymieniałyśmy się listami. Babcia przemycała w nich różne łamigłówki: krzyżówki, zagadki, rebusy literowe. Samodzielnie przygotowane, odręcznie napisane, bo to nie były czasy „kopiuj, wklej”, gdy wszystko można wyguglować i znaleźć w Internecie.
Dopiero w wakacje spotykałyśmy się na dłużej; kilka razy Babcia zabrała mnie w podróż po Polsce. Zwiedziłyśmy Gdańsk, Elbląg, Ostródę, Płock, Warszawę, Łódź i Częstochowę. Dla mnie, dziecka RRL-u te barwne wyprawy były czymś niezwykłym. Nocowałyśmy u znajomych bądź dalszych krewnych, a cały dzień wydeptywałyśmy nieznane ulice; zaglądałyśmy do muzeów, kościołów, ogrodu zoologicznego. Płynęłyśmy Kanałem Elbląskim ze śluzami i pochylniami.
I zawsze obowiązkowo zahaczałyśmy o Włocławek, gdzie w pięknej kamienicy na ulicy Świętego Antoniego mieszkała starsza siostra babci, ciocia Miecia.
Pamiętam, że Babcia wspinała się wtedy po schodach (na trzecie piętro) jedną ręką przytrzymując się szerokiej poręczy, a w drugiej niosąc bordową torbę podróżną.
Z kolei ja przeskakiwałam po dwa stopnie z plecakiem dyndającym na plecach, a potem chcąc zrównać się z Babcią, na każdym półpiętrze skakałam po szachownicy czarno- białych płytek podłogowych.
Ciocia Miecia czekała na nas stojąc w otwartych drzwiach, wysoka, smukła, uśmiechnięta. W jej maleńkim mieszkanku dym z papierosów mieszał się z aromatem mocnych perfum, oblekając ściany siecią tajemnicy i kobiecości.
Babcia z ciocią przesiadywały na kanapie. Popijając herbatę (w szklankach wciśniętych w włóczkowe wdzianka) rozmawiały i oglądały czarno- białe filmy. Zachwycały się dykcją aktorów starego kina oraz ich dystyngowaną elegancją; ja się trochę nudziłam.
Wolałam oglądać fikuśne flakoniki po zużytych perfumach ustawione na toaletce w korytarzu. Ostatnia kropla zapachu zwykle osiadała na dnie błyszcząc jak perła. Było w tym coś z magii.
Często wyglądałam przez okno w korytarzu na szare podwórko, przypominające kwadratową studnię – senną, samotną – odgrodzoną od świata murem.
A za tym murem życie rozpychało się łokciami. Zielenił się bujny ogród, w którym zawsze ktoś był: kopał ziemię, zrywał owoce z drzew, coś pokazywał, kogoś nawoływał… Przyglądałam się temu tętniącemu życiu z zachwytem i z nabożną czcią.
Aż zapominałam oddychać i widocznie robiło się zbyt cicho, bo Babcia wpadała mnie skontrolować. Przypominała, że mam się nie wychylać za mocno. Odpowiadała za mnie. Byłam rozsądna, ale przecież dziecko.
Pamiętam też, że Babcia i ciocia stale kłóciły się o papierosy.
„Miecia, nie pal tyle! – powtarzała Babcia. – Trujesz siebie i nas.”
„To moja jedyna przyjemność” – odpowiadała ze zwadą ciocia trzymając smukłą fajką w dwóch palcach. Wydawała się przy tym taka elegancka i pewna siebie, jakby była jedną z tych aktorek, które dopiero co przemykały po ekranie czarno -białego telewizora. Imponowało mi, że ciocia potrafi przeciwstawić się babci; ja nie umiałam. W tamtym momencie tworzyłyśmy „team”: ja i ciocia, dwie dziewczynki, kontra: „dorosła” babcia.
Za to w słoneczny dzień relacje się zmieniały, wtedy tworzyłam „team” z babcią.
We dwie szłyśmy nad jezioro Czarne, a ciocia zostawała w domu. Babcia namawiała ją na wyjście z nami, ale ciocia odmawiała zasłaniając się obiadem. Może nie lubiła wody? My z babcią uwielbiałyśmy!
Pływałyśmy, a potem zmęczone wracałyśmy na obiad, przygotowany przez ciocię.
Czasami ciocia rozpieszczała nas deserem. Do dziś pamiętam mój ulubiony, szczyt dziecięcego szczęścia – kolorową galaretkę z czapeczką białej śnieżki, posypaną kakao, podaną w kryształowym pucharku. Ach, czy może być coś smakowitszego?!
Po obiedzie najczęściej szłyśmy do miasta, do parku lub nad Wisłę albo do pani Janeczki, przyjaciółki cioci. A wieczorami grywałyśmy w karty, w remika. To był nasz rytuał i nałóg. Ciocia była najlepsza, wygrywała niemal w każdej rundzie. Zazdrościłam jej, ale ona jakby wcale się nie cieszyła: „Kto ma szczęście w kartach, nie ma w miłości” – mawiała, a w jej głosie pobrzękiwała jakaś gorzka nuta.
Ale w tamtych czasach – miłość wcale mnie nie obchodziła, liczył się jedynie słupek punktów pod pierwszą literą mojego imienia. Ten słupek miał rosnąć!
Babia przeżyła ciocię o dwadzieścia osiem lat.
Gdy się robi krok na drugą stronę życia w podeszłym wieku, to plus jest przynajmniej taki, że ma się tam mnóstwo znajomych. Zanurza się drżącą stopę w niebiańskiej murawie, potem dostawia się drugą i już jest dobrze.
Ciało natychmiast młodnieje, kolana nie bolą, nogi znów mogą biegać.
Wokół gromadzą się bliskie osoby, robią szpaler powitalny.
Mąż, ojciec, matka, przyjaciółki z gimnazjum i ze studiów…
A smukła ciocia Miecia śmieje się łobuzersko i wydmuchuje chmurkę z fajki na cześć babci.
– Miecia, nawet w niebie nie przestałaś kopcić?! – oburza się Babcia i wita się z wszystkimi, a potem razem biegną na łąkę, siadają w kręgu i Babcia wyjmuje z kieszeni swoje opowieści.
Takie babcie to rodzinny skarb i wzór dla wszystkich pokoleń w rodzinie.
Pięknie utrwaliłaś pamięć o ukochanej osobie, niech czuwa nad Wami wszystkimi z daleka!
Pomysł opisania życia przedni, uwielbiam czytać takie wspomnienia, podobne spisał dziadek mojej synowej.
Trzymaj się, kochana tych wspomnień:-)
Jotko, och tak, będę się trzymać tych wspomnień.
Jestem świadoma, że mam w dłoniach skarb. I wdzięczna za to, bo takie zapisane wspomnienia z całego życia, to jednak rzadkość.
Na śmierć bliskiej osoby nigdy nie można się przygotować – mimo sędziwego wieku czy śmiertelnej choroby.. Na przekór wszystkiemu zawsze wierzymy do końca, że to jeszcze nie ten czas. Wyrazy współczucia i przytulam. 😘
Dziękuję, kochana.
Otóż to.
Śmierć jest zjawiskiem naturalnym i koniecznym, a mimo to jeszcze nie nauczyłam się z nią obchodzić.
Pięknie opisane, cudowna babcia. A wnuczka jak widać odziedziczyła po niej talent do pisania 🙂 A pomysł co do książki ze wspomnieniami, wspaniały!
Wyrazy współczucia, trzymajcie się ;*
Dziękuję, miła M. 🙂
Moja babcia przede wszystkim była gawędziarą, umiała ciekawie opowiadać.
Ja z kolei nigdy nie byłam dobrym mówcą, słowo pisane było mi bardziej przyjazne.
Wspomnienia zapisane w formie książki mają nieocenioną wartość, teraz widzę to szczególnie.
przedwojenny materiał – odporny na wszystko.
piękny wiek – facetom przeważnie się nie udaje aż tyle.
Oj, prawda z tym przedwojennym materiałem!
Dobrze zakonserwowany, odporny na słabości, a przy tym na wskroś naturalny.
I faktycznie panowie z reguły krócej żyją, ale może między innymi dlatego, że – z reguły – mniej dbają o zdrowie?
Przykro mi bardzo z powodu smierci Babci. Ale zazdroszcze Ci tych spisanych wspomnien! Moja chrzesta byla taka gawedziara; jak ja lubilam sluchac jak ona opowiadala… ale po chrzestnej rzadne spisane wspominki nie zostaly:(
zadne nie rzadne:(
To rzeczywiście szkoda, że nie zostały zapiski opowieści Twojej chrzestnej.
Ale najważniejsze, Czipssie, jest to, co Ty z nich pamiętasz i co przekażesz dalej, choćby swoim dzieciom.
” ..Sprzyjało szczęście..” I to najważniejsze!! Pięknych dróg, na tym drugim świecie, życzę Twojej Babci!
Dziękuję, Basiu.
Bardzo mi przykro. Piękna, wzruszająca opowieść. Jak dobrze, że Babcia spisała swoją historię.
Prawda? Teraz zapisana historia Babci niesie nam pociechę. 🙂
Dziękuję, Kochana.
Pięknie to Ubrałaś w słowa. Pozdrawiam
Dziękuję, serce dyktowało słowa. 🙂 Pozdrawiam również.
Kochana Babunia💜
Przypomniałam sobie także o swojej, choć nie mam Jej z nami już 34 lata.
Tam , gdzie teraz są jest Im dobrze💙🙏🏼
Jesteś przemiła, Morgano. 🙂
Tak, jak najbardziej musimy wierzyć w to, że nasze Babcie są szczęśliwe po tej drugiej stronie, gdzie nie ma cierpienia, bólu i starości.
Bardzo się wzruszyłam twoim pięknym wpisem .Ja przez miesiąc nie uruchamiałam komputera. Jakoś nie mogłam .Miała Babcia Krysia długie życie i z tego się cieszyła .choć różnie to bywało. Ostatnie lata żyła wspomnieniami. Miała bardzo dobrą u mnie ostoję. Cześć JEJ pamięci ! Brakuje mi JEJ.
Och, Ciociu, wierzę, że jest Ci bardzo ciężko bez Babci.
Stworzyłaś Jej bezpieczny, miły azyl, idealny w ostatnim etapie życia.
Pozdrawiam Cię serdecznie i życzę dużo sił.
Jak pięknie to jest napisane 🙂
Moja babcia w tym miesiącu skończyła 89 lat. Czeka na nas.
Dziękuję. 🙂
Życzę dobrego zdrowia Twojej babci i oby udało Wam się spotkać, gdy tylko sytuacja epidemiczna pozwoli na podróże i wizyty.
Ps. Nie wiem, jak w Irlandii, ale w Holandii od wczoraj mamy duży krok w stronę normalności – zniesiono godzinę policyjną i otworzono sklepy (które zamknięto w połowie grudnia).
Powoli się otwieramy. Szkoła już jakiś czas temu wróciła, restauracje może wrócą w czerwcu. Na razie możemy się poruszać tylko po hrabstwie – jeszcze niedawno było to tylko 5 km od domu, więc robimy postępy.