Moja emigracja liczy sobie osiem lat, wystarczająco, by zapuścić korzenie w holenderskiej ziemi, nieco rachityczne, ale jednak pozwalające utrzymać się w pionie. Początki nie były łatwe, potrzebowałam czasu, by przystosować się do życia w nie swoim kraju. To był proces, który zresztą nadal trwa.
Co mi pomogło w odnalezieniu się w nowej rzeczywistości?
Na pewno nauka języka. Znam niderlandzki na tyle, by porozumieć się z tubylcami, przeczytać nieskomplikowany artykuł czy zgłębić prostą audycję, może nie jest to dużo, ale dodaje pewności siebie i pozwala dostroić się do otoczenia.
Poznałam zwyczaje Holendrów, bliskie im daty i święta. Wiem, jakie miejsca warto zobaczyć, gdzie co kupić, gdzie odpocząć.
Wreszcie – mam przyjaciół! Nawiązałam tu bardziej i mniej znaczące znajomości, zarówno z Holendrami, jak też z innymi imigrantami.
Jednak, bądźmy szczerzy, nie ma przymusu integracji z miejscowymi.
Obecnie w Holandii mieszka ponad 220 tyś Polaków, więc jeśli ktoś woli, może ograniczyć kontakty do środowiska polonijnego i również nieźle sobie radzić. Są tu sklepy spożywcze z polskimi produktami, polskie parafie, polskie szkoły, i grupy rodaków na Facebooku.
Można rzec, że oblicze emigracji przeszło solidny lifting.
Czy znajdzie się tu jeszcze miejsce na nostalgię za ojczyzną, w wydaniu norwidowskim:
„Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba
Podnoszą z ziemi przez uszanowanie
Dla darów nieba,
Tęskno mi, Panie” ?
Z odpowiedzią na to pytanie, a także wiele innych związanych z życiem na obczyźnie, zmierzyła się Hanna Grosfeld – Buda, reżyser przedstawienia „Emigranci” na podstawie dramatu Mrożka. Premiera miała miejsce w maju, bieżącego roku, w Hadze.
Od tego czasu spektakl objeżdża różne ośrodki polonijne: w Holandii, Belgii, Niemczech, zdaje się, że był wystawiany również w Polsce.
„Emigranci” są skierowani do widza powyżej piętnastego roku życia.
Igotata i Groszek obejrzeli przedstawienie w polskiej szkole w Amsterdamie jeszcze w październiku, natomiast ja – w miniony weekend w Aalsmeer.
To był sympatyczny wieczór w towarzystwie koleżanki, w dodatku w pięknym anturażu (Flower Art Museum).
Można powiedzieć, że zaliczyłyśmy dwa w jednym, bo przy okazji spektaklu obejrzałyśmy wystawę obrazów o tematyce florystycznej. A że kwiaty kojarzą się z Holandią, Holandia z emigracją – wszystko pasowało. ![]()
Za sprawą przedstawienia znajdujemy się w kameralnym świecie dwojga tytułowych emigrantów XX i AA, poznajemy ich osobowości, cele, nadzieje, marzenia i pobudki, które sprowadziły ich w to samo miejsce, do ciasnego, wynajmowanego mieszkanka w Holandii.
Bohaterowie są swoimi przeciwieństwami – różnią się poziomem wykształcenia, erudycji, kultury; wywodzą się z odmiennych środowisk i warstw społecznych.
Na pierwszy rzut oka dzieli ich wszystko.
Obserwowanie ich szamotaniny, słuchanie dialogów kipiących pretensjami może sprawić widzowi pewien dyskomfort. Zresztą nasi bohaterowie ledwie sami z sobą wytrzymują, jeden po drugim szykują się do ucieczki.
Wyprowadzka jednak nie dochodzi do skutku, bo AA i XX – pomimo niedopasowania charakterologicznego i sytuacyjnego – tworzą jeden skomplikowany układ współzależności. Nawet ta toksyczna relacja, daje poczucie więzi z drugim człowiekiem, namiastkę wspólnoty, tak bardzo pożądanej w obcym kraju, gdzie dokucza samotność i poczucie izolacji.
Zatem AA i XX uzupełniają się, są sobie niezbędni, w tęsknocie za ojczyzną, która w ich wyobrażeniach równa się legendarnemu Eldorado.
Młodzi, zdolni aktorzy, Samanta Zwolennik i Patryk Bartoszewski, z wdziękiem i wyczuciem wcielili się w odgrywane postaci, wyzwalając w widzach sporo emocji, o czym świadczyła dyskusja po przedstawieniu.
Jest zwyczajem, że na koniec pani reżyser i aktorzy oddają mikrofon publiczności z prośbą o podzielenie się wrażeniami „na gorąco”.
I okazuje się, że choć sztuka Mrożka powstała pół wieku temu, to jej wymowa jest ponadczasowa. Wiele widzów dostrzega siebie w postaci XX lub AA, zdarza się, że ktoś zawoła „To było o mnie!”
Przejawem uwspółcześnienia tekstu jest odegranie męskiej roli XX przez kobietę. Dawniej emigracja dotyczyła głównie mężczyzn, dziś w równej mierze wyjeżdżają panie.
Za miłością, za przygodą, z chęci zwiedzania, z pasji podróżowania, ale przeważnie do pracy, za przysłowiowym „chlebem”.
Często emigracja łączy się z rozstaniem z dziećmi, z współmałżonkiem.
Oznacza pracę w innym zawodzie niż wyuczony (zazwyczaj fizyczną, nawet ponad siły), radzenie sobie z tęsknotą, z poczuciem bezsilności i frustracji zwłaszcza w momentach próby, gdy w rodzinie dzieje się coś ważnego, a tu dzielą kilometry.
Czy pieniądze, okupione tak ciężką pracą, są tego warte?
Czy czas rozłąki da się później nadrobić?
I w końcu – kiedy wrócić (jeśli w ogóle)?
Jak nie dać się zniewolić mamonie, kiedy powiedzieć „stop”, wszak wiadomo, że apetyt rośnie: najpierw zbieramy na mieszkanie, potem z mieszkania robi się domek, z domku dom, duży dom, a w końcu pałacyk z ogrodem, basenem i dwoma samochodami w podwójnym garażu. Spirala „potrzeb” nie ma końca.
Właśnie z tymi pytaniami i refleksjami i zostawiają nas „Emigranci”.
Gdybyście mieli okazję obejrzeć, polecam!
Zwłaszcza tym, którzy doświadczają/doświadczyli emigracji na własnej skórze – wtedy spektakl nabiera nowego wymiaru i łatwiej odnieść go do siebie.
Drogi Czytelniku, jeśli mieszkasz za granicą, może zechcesz napisać parę słów: czy udało Ci się zadomowić w nowym kraju?
Czy jednak zakładasz powrót do Polski, w dalszej lub bliższej przyszłości?
Będę wdzięczna za każdy komentarz.
Oh, jak Ci zazdroszczę, że byłaś w teatrze! Niestety na Tajwanie to prawie niespotykane. Przylatują jedynie jakieś duże „produkcje” np z Broadway lub Teatru Bolshoi, a kameralnych przedstawień prawie nie ma, a jak są to nie są najwyższych lotów.
Odpowiadając na Twoje pytanie – niedługo będę mieszkać poza Polską dłużej niż w Polsce. Tajwan to mój drugi dom, tam czuję się dobrze. Teraz staram się zadomowić w Japonii, ale raczej będzie to niemożliwe, bo nauka języka sprawia mi dużo trudności. Jednak pomimo tego nie narzekam na życie na japońskiej wsi – jest tu pięknie <3
Doroto, bardzo dziękuję za Twój głos. 🙂
Masz naprawdę bogaty i ciekawy bagaż emigracyjnych doświadczeń, bo posmakowałaś życia w krajach azjatyckich, całkowicie odmiennych kulturowo.
W zestawieniu z Japonią i Tajwanem emigracja w Holandii to nie emigracja, bo my tu mamy polskie sklepy, restauracje, parafię, szkołę, nawet w kinie raz w miesiącu są grane polskie filmy z myślą o Polakach, których tak wiele tu przebywa. My zatem za pierogami tęsknić nie musimy. 😉
Najważniejsze, że jesteś szczęśliwa w miejscu, w których mieszkasz.
Wiesz, ja w ogóle wychodzę z założenia, że pojęcie „domu” nosimy w sercu i w każdym miejscu możemy być szczęśliwi (albo odwrotnie – oby nie).
Pozdrawiam i jeszcze raz dziękuję!
Ps. Mam koleżankę, która mieszkała na Tajwanie ładnych parę lat i bardzo zachwala tamtejszą kuchnię, ludzi, styl życia.
Obecnie nie ma chyba rodziny lub środowiska, z którego ktoś nie wyjechałby za granice, z różnych powodów, niektórzy wracają, jak kolega mojego syna, był w Holandii pół roku, zarobił na mieszkanie w Polsce.
Nigdy nie wyjeżdżałam zarobkowo, ale potrafię wyobrazić sobie tęsknotę, z powodu której właśnie niektórzy wracają.
Jotko, na Ciebie zawsze można liczyć. 🙂
Dziękuję za Twój komentarz. Wszystko prawda co piszesz.
Miałam okazję wyjechać, ale rodzina nie chciała, więc dla niej zostałam. Teraz żałuję, dzieci z pewnością szybciej zaadoptowałyby się niż ja, więc teraz żylibyśmy w normalnym kraju bez zastanawiania się, jakie leki wykupić, a na jakie mnie nie stać. Takich dylematów nie ma koleżanka, z którą miałam wyjechać, chociaż ma dziecko niepełnosprawne, które do końca życia musi rehabilitować.
Zasyłam serdeczności
Rozumiem Cię, Ultro, ale nie żałuj. Emigracja sporo daje, ale też coś zabiera.
Ty postawiłaś na rodzinę, bo tak czułaś i tak miało być, widocznie tak jest dla Was najlepiej. Mieszkasz w pięknym Krakowie, masz wspaniałych sąsiadów, piszesz znakomite felietony.
Byle tylko zdrowie Ci służyło i system opieki zdrowotnej był bardziej przyjazny człowiekowi i portfelowi.
Serdeczności.
„Emigranci ” Mrożka to z pewnością sztuka ponadczasowa.
Te nowa sztukę z pewnością też kiedyś obejrzę.
A dla wszystkich emigrantów jestem pełna uznania. Sama chyba nie odważyłabym się na taki krok.
Najdłużej poza Polską byłam w Argentynie przez miesiąc…. I okropnie tęskniłam…
Slowa uznania za podjęcie tego tematu.
I pozdrawiam serdecznie…
Tam wyżej to była https://stokrotkastories.blogspot.com/.
Stokrotko, gdybyś musiała lub chciała, to byś się odważyła i zdecydowała na emigrację, ale przecież Ty się dobrze czujesz w naszej pięknej ojczyźnie, którą z sercem opisałaś w swojej książce „Mój kraj nad Wisłą”.
A świat i tak zwiedziłaś, bez potrzeby emigracji.
Miesiąc w Argentynie to naprawdę sporo czasu i wystarczająco, by poznać kraj, ludzi, kulturę.
Pozdrawiam.
Igomamo, dziekuje Ci za ten wpis – zaraz poszukam, czy mozna jeszcze gdzies ten spektakl zobaczyc, bo nie raz mysle o fenomenie emigracji. o tym, ze jednym sie udaje, potrafia sie zasymilowac z nowymi rodakami, potrafia dostrzec pozytywy, a inni tylko narzekaja, czuja sie dyskyminowani, wracaja do ojczyzny z niesmakiem, poczuciem krzywdy. Mysle, ze kluczem jest to co jasno nazywasz: znajmosc jezyka, ktora pozwala nie tylko komunikacje, ale rowniez zrozumienie mentalnosci Holendrow (czy innych narodowosci). Co z tego, ze w Holandii mozna sie wszedzie dogadac w j. angielskim – to nie pozwala na integracje, na zrozumienie Holendrow. Co ciekawe, mimo ze polski akcent zostaje na zawsze, drobne badz grubsze bledy tez, ale Holendrzy bardzo doceniaja wysilek wlozony w nauke ich jezyka, ktorzy sami postrzegaja jako jezyk trudny.
Duzo mam mysli na temat emigracji i na temat powrotu do ojczyzny; jedna kolezanka, ktora urodzila sie w jednym kraju, mama mieszka w innym kraju, tato w jeszcze innym kraju, a ona tu w Holandii powiedziala, ze czuje sie mieszkana swiata… kiedy to powiedziala, wspolczulam jej, bo jak to tak, bez konkretnej narodowosci??? ja, po 20 latach zycia w Holandii nadal nie wystapilam o obywatelstwo tego kraju, bo… nie czuje sie Holenderka i juz wiem, ze nigdy nia w 100% nie bede. Ale… Polka tez juz nie jestem. Wyglada to tak, ze gdy jestem w Holandii, czuje sie wciaz Polka, ale gdy jestem w Polsce, czuje sie Holenderka.
Trochę rozumiem. Nie czuje się związana jakoś z Polską. Jednak wiem, że jest spora szansa że Holendrzy też nigdy nie wezmą mnie za swoją. Kryzys tożsamości i zawieszenie pomiędzy dwoma światami.
Ja tego nie odczuwam jako kryzys, raczej takie rozdwojenie jazni, ktore bardziej mnie fascynuje niz przeszkadza;) Przyzwyczalam sie juz do tego i zaakceptowalam, gdy zrozumialam, o co w tym chodzi.
I może to jest dobra myśl przewodnią i dla mnie? Dziękuję.
Czipssie, bardzo dziękuję Ci za tak dogłębny komentarz.
Pisząc powyższą recenzję, pomyślałam między innymi właśnie o Tobie.
Mieszkasz w Holandii szmat czasu, więc byłam ciekawa Twoich przemyśleń.
No widzisz, zgadzamy się – w zaaklimatyzowaniu się do życia w nowym kraju, potrzebna jest znajomość języka, ale też niezbędna jest postawa otwartości na nową kulturę, chęć poznania ludzi, ich mentalności, historii, radości, bolączek.
A ludzie migrują i migrować będą.
Myślę, że w przyszłości takich „obywateli świata” (jak przytoczona przez Ciebie koleżanka) będzie znacznie, znacznie więcej i pojęcie patriotyzmu nabierze zupełnie innego znaczenia, wyjdzie poza ramy granic jednej ojczyzny.
Informacje odnośnie przedstawienia można znaleźć na stronie:
https://magischegrenzen.nl/emigranci
7 lat minęło. Zadomowiłam się. Czuję się tu jak w domu. Przyjęłam obywatelstwo i kupiłam dom. Nie wracam. Nie zostawiłam w Polsce nic do czego chce wracać. Tutaj czuje się bardziej wolna, bardziej sobą. Pomogło w asymilacji posiadanie nie polskich znajomych, chodzenie do nie polskich sklepów i usługodawców. Niestety, ale jak się człowiek kula tylko między polskim sklepem, polskim lekarzem i polskim fryzjerem to nigdy nie będzie czuł się „u siebie”. Postanowiliśmy z mężem wskoczyć na głęboka wodę i od 1wszego dnia w Holandii załatwiamy wszystko sami, ucząc się tutejszego prawa, zwyczajów i języka. Rodzina chciałaby abyśmy przyjeżdżali częściej do Polski, ale wydając kasę na jazdę w tą i na zad nie odłożyli byśmy pieniędzy aby ułożyć sobie życie na miejscu. Niestety to błąd wielu Polaków. Nie mają domu w Polsce a w Holandii nie próbują stworzyć takiego. Nierzadko wracają do rodziców mając po 30-40 lat bez większych lub wcale oszczędności bo wydali wszystko podczas wizyt w Polsce 3 razy do roku….
Super, Traszko. 🙂
Bardzo dziękuję za Twój głos i podzielenie się doświadczeniami w przystosowaniu się do życia w nowym kraju.
Tobie i Twojemu mężowi udało się to doskonale.
Holandia stała się Waszym domem i czujecie się jej pełnoprawnymi obywatelami.
Ale, tak jak piszesz, samo się nie zrobiło. 😉
To Wasza zasługa, Waszej otwartości na nową kulturę, dobrej woli, chęci nauki języka, poznawania zwyczajów i zasad obowiązujących w nowym kraju.
Zainwestowaliście w integrację i dzięki temu teraz dobrze sobie radzicie w nowej ojczyźnie, ojczyźnie z wyboru.
Wszystkiego dobrego dla Was!
Dziękuję. Bardzo się cieszę,, że mam wsparcie męża. Moja nauczycielka opowiadała mi o swojej uczennicy, która świetnie się zintegrowała. Miała holenderski krąg znajomych, hobby i nauczyła się języka. Ale jej mąż nie. Siedział ttlko rzędu polska telewizja i narzekał jak mu jest źle. Pomimo, że dzieci mieli tu w szkole i miały one swoich przy a i, mąż przekonał rodzinę do powrotu do Polski. Nie wiem, jak im się teraz widledzie, ale nauczycielka była zdruzgotana. My wyjechaliśmy mając że sobą słownik I książkę do nauki języka niderlandzkiego. Próbowaliśmy mieć życie w Polsce. Nie dało rady. Więc całkowicie zobowiązaliśmy się zrobić to samo w Holandii. Udało się. Aspekty prawne, wolnościowe i podatkowe przekonały nas o słuszności wyboru. Wiemy co zostawiliśmy za sobą i nie zachęca to do powrotu. Zmniejszające się prawa kobiet i osób o innym sposobie myślenia niż obecnie rządząca partia również sprawiają, że powrót jest tylko czasem tematemkoszmarow sennych.
Oj tak.
W historii, którą przytoczyłaś najbardziej przygnębiające jest, że jedna osoba, ojciec, zadecydował za resztę – za żonę i dzieci. Nie liczył się z ich zdaniem i emocjami. Smutne to i trąci egoizmem i patriarchatem.
Ja przyjeżdżając do Holandii byłam pewna, że to tylko czasowa emigracja, 3 lata równowartość urlopu wychowawczego, potem powrót do mojej starej pracy, gdzie wciąż czekało na mnie miejsce.
Przed wyjazdem też zaopatrzyłam się w podręczniki i płyty, cała seria to była, holenderski nie gryzie czy jakoś tak. W każdej wolnej chwili wkuwałam słówka i czytałam ciekawostki o Holandii, bo byłam zafascynowana nowym krajem i chciałam wszystko wiedzieć i wykorzystać każdy moment pobytu, bo „przecież jesteśmy tu tylko na chwilę, potem nie będzie już takiej szansy”.
Wyszło inaczej, z trzech lat zrobiło się osiem, pewnie będzie dużo więcej, czy do końca życia – nie wiem, wolę być ostrożna w planowaniu.
Choć wydaje mi się, że jeśli ma się oparcie w partnerze, to wszędzie można czuć się szczęśliwym.
Fajnie, że Wy z mężem się wspieracie i macie podobny, spójny stosunek do życia w Holandii. Tak trzymajcie!